Chùa Beopjusa & Songnisan

Khi giáo lý trở thành mặt bằng kiến trúc

Ở Beopjusa, cách bố trí không gian giúp giải thích chính tư tưởng tôn giáo của ngôi chùa. Một trục bắc-nam dành cho các công trình gắn với Sakyamuni cắt một trục đông-tây của truyền thống Maitreya, và Palsangjeon đứng ngay tại giao điểm. Nhờ vậy, hai dòng thờ phụng không chỉ xuất hiện trong sách hướng dẫn mà hiện ra trực tiếp qua vị trí của các công trình.

Palsangjeon làm giao điểm này trở nên đặc biệt rõ. Tháp gỗ năm tầng duy nhất còn lại ở Hàn Quốc vươn lên giữa các điện xung quanh, còn bên trong là các bức tranh kể tám giai đoạn quan trọng trong cuộc đời Đức Phật Sakyamuni. Ở một hướng khác của sân chùa, khu Maitreya kéo tầm nhìn sang một trục riêng. Kiến trúc, hình ảnh và đường nhìn cùng tham gia vào một hệ bố cục.

Một quần thể lớn nhưng không cần leo núi dài

Lối tiếp cận từ cổng Songnisan cho thấy ngay quy mô của nơi này. Xe cá nhân thông thường dừng bên ngoài khu chùa, sau đó du khách đi bộ khoảng 0,9 km tới khu điện chính. Con đường rừng mở ra một chuỗi sân tương đối rộng và bằng phẳng, vì vậy phần di sản cốt lõi có thể tham quan mà không cần tiếp tục lên các tuyến núi dài.

Bên trong Palsangjeon, cảm giác về công trình cũng thay đổi. Từ ngoài nhìn, đây là một tháp gỗ nhiều tầng. Khi bước vào, không gian trở thành một khối thờ tự duy nhất với lối đi quanh phần trung tâm, cho phép người xem lần lượt theo dõi tám cảnh về cuộc đời Đức Phật.

Các hiện vật quanh sân cũng không thuộc cùng một thời kỳ. Kết cấu gỗ hiện tại của Palsangjeon gắn với đợt dựng lại thế kỷ 17, trong khi đèn đá Song Tử Sư và bồn đá hình hoa sen lưu giữ kỹ thuật từ thời Silla Thống nhất, sớm hơn nhiều thế kỷ. Vì thế Beopjusa không trình bày một khoảnh khắc lịch sử duy nhất mà để nhiều thời kỳ cùng hiện diện trên một mặt bằng.

Một ngôi chùa nhiều lần tái thiết

Theo truyền thống, Beopjusa được nhà sư Uisin lập năm 553. Tư liệu Di sản Thế giới của UNESCO nhấn mạnh giai đoạn phát triển lớn vào thế kỷ 8, khi truyền thống Beopsang và tín ngưỡng Maitreya trở thành phần quan trọng trong bản sắc tôn giáo của chùa. Những lớp này giúp giải thích vì sao cả Sakyamuni và Maitreya đều được thể hiện rõ trong bố cục về sau.

Các cuộc xâm lược Nhật Bản giai đoạn 1592-1598 phá hủy quần thể gỗ. Công cuộc dựng lại bắt đầu năm 1624, và Palsangjeon hiện nay được xác định vào năm 1625. Việc công trình này còn tồn tại đặc biệt quan trọng vì những tháp gỗ nhiều tầng trở nên cực kỳ hiếm ở Hàn Quốc.

Một số tác phẩm đá lớn tuổi hơn sống sót qua biến động đó. Đèn đá Song Tử Sư có niên đại khoảng đầu thế kỷ 8, còn bồn đá hình hoa sen cũng thuộc thời Silla Thống nhất. Khi chúng đứng cạnh những điện gỗ được dựng lại, chiều sâu lịch sử của khu chùa hiện ra không đồng đều nhưng rõ ràng.

Năm 2018, Beopjusa cùng sáu ngôi chùa khác được UNESCO ghi danh trong quần thể Sansa, Buddhist Mountain Monasteries in Korea. Giá trị được công nhận không chỉ nằm ở kiến trúc và cảnh quan núi mà còn ở việc các ngôi chùa vẫn tiếp tục là nơi thờ tự, giáo dục và sinh hoạt tăng đoàn.

Trước khi đi

Có thể tách chuyến thăm Beopjusa khỏi kế hoạch hiking ở Songnisan. Khu chùa chính chỉ cần một quãng đi bộ vừa phải từ cổng công viên và không đòi hỏi tuyến núi dốc; các đường dài hơn trong vườn quốc gia tiếp tục ở phía sau.

Xe cá nhân thông thường đỗ ở khu cổng Songnisan, rồi đi bộ khoảng 0,9 km, tương đương chừng 15 phút, tới Beopjusa. Cùng cửa ngõ này cũng phục vụ các tuyến núi dài hơn, nên chùa có thể là một chuyến di sản độc lập hoặc điểm mở đầu cho cả ngày ở Songnisan.