Khu lịch sử hiện đại Mokpo

Sự bất bình đẳng vẫn có thể đọc được trong mạng lưới phố

Sau khi cảng Mokpo mở năm 1897, một khu định cư dành cho người nước ngoài được quy hoạch bên cạnh các khu dân cư Hàn Quốc cũ quanh Yudalsan. Đường sá, hệ thống thoát nước, dịch vụ công và loại hình công trình phát triển không đồng đều giữa hai phía.

Ngày nay, khu vực vẫn giữ đủ cấu trúc đô thị để thấy sự chênh lệch thời thuộc địa ngay trong cách thành phố được tổ chức.

Nhà sử học Park Chan Seung mô tả Mokpo như một "đô thị kép" thời thuộc địa. Khu cư trú của người Nhật và người Hàn tách nhau về không gian, trong khi mức đầu tư cho đường sá, cấp nước, thoát nước, chiếu sáng và dịch vụ y tế cũng khác biệt rõ. Cách nhìn này khiến chuyến đi không chỉ tập trung vào mặt tiền của vài công trình nổi bật mà còn vào những con đường nối chúng với nhau.

Một bảo tàng làm điểm neo, còn phần còn lại nằm rải trong phố

Tòa lãnh sự Nhật Bản cũ, nay là Bảo tàng Lịch sử Hiện đại số 1 (Modern History Museum No. 1), là điểm kiến trúc rõ nhất để bắt đầu. Công trình nằm ở vị trí cao gần Yudalsan, nhìn xuống khu cảng cũ.

Từ đây, tòa Oriental Development Company cũ cùng các trường học, nhà thờ, nhà ở và công trình thương mại còn lại đưa câu chuyện lan sang nhiều ô phố xung quanh.

Đi bộ là cách phù hợp nhất vì chứng cứ lịch sử không tập trung trong một khuôn viên duy nhất. Một con phố có thể nối tòa hành chính thời thuộc địa với nhà thương mại rồi tiếp tục leo về phía những khu dân cư từng phát triển trong điều kiện hạ tầng khác hẳn. Chính mạng lưới đô thị giúp các mối quan hệ đó hiện ra trong suốt tuyến đi.

Bảo tàng số 1 cung cấp phần định hướng trực tiếp nhất. Trưng bày về việc mở cảng, các thiết chế thuộc địa, phong trào kháng cự, tôn giáo, giáo dục và văn hóa đại chúng giúp gắn tên gọi cùng niên đại vào những công trình mà nếu chỉ nhìn bên ngoài rất dễ bị biến thành một bộ sưu tập kiến trúc cũ đẹp mắt.

Một thành phố cảng hiện đại hóa theo hai nhịp khác nhau

Trước năm 1897, Mokpo là một khu định cư ven biển nhỏ. Sau khi cảng mở, các quy định dành cho khu định cư quốc tế xác lập một khu nhượng địa lớn ven biển. Đường phố quy hoạch, vị trí lãnh sự và đất lấn biển tạo nên khu đô thị mới quanh cảng. Gạo và bông từ Honam được đưa qua Mokpo sang Nhật Bản khi thành phố tăng trưởng nhanh.

Nhưng quá trình hiện đại hóa diễn ra rất không đồng đều. Nghiên cứu của Park ghi nhận khu cư trú Nhật Bản và Hàn Quốc tách nhau quanh Yudalsan, đồng thời chênh lệch lớn trong các dịch vụ đô thị. Đại diện người Hàn nhiều lần yêu cầu cải thiện điều kiện ở khu dân cư bản địa, trong khi chính quyền thuộc địa tập trung hạ tầng hiện đại ở nơi khác.

Những công trình còn lại thuộc chính hệ thống đó. Tòa lãnh sự Nhật Bản cũ hoàn thành năm 1900. Chi nhánh Oriental Development Company cũ đại diện cho một tổ chức can dự sâu vào việc kiểm soát đất đai và kinh tế thời thuộc địa. Nhà thờ, trường học, nhà kiểu Nhật và công trình thương mại ghi lại những mặt khác của xã hội cảng mới.

Khu vực cũng bảo tồn lịch sử kháng cự. Các bảo tàng ở Mokpo diễn giải tranh chấp lao động, xung đột tá điền, phong trào độc lập và hoạt động tổ chức tại địa phương song song với các thiết chế cai trị thuộc địa. Việc xếp hạng di sản quốc gia về sau bảo vệ toàn khu ở quy mô khu vực, giữ lại mối quan hệ giữa đường phố, công trình và khu dân cư như một nguồn chứng cứ lịch sử.

Trước khi đi

Hãy chọn một điểm mạnh để bắt đầu rồi đi bộ qua các ô phố xung quanh. Bảo tàng Lịch sử Hiện đại số 1 là nơi định hướng rõ nhất; vé của bảo tàng này hiện bao gồm cả Bảo tàng số 2.

Khu phố lịch sử vẫn có thể tham quan ngoài giờ bảo tàng. Cần tách rõ không gian đường phố công cộng với lịch mở cửa của từng công trình bên trong.