Làng nghệ thuật Heyri, Paju

Điểm đáng xem nhất là cách cả khu làng được tổ chức

Heyri Art Village không phải một bảo tàng lớn chia thành nhiều phòng. Giá trị của nơi này nằm ở cách các gallery, studio, nhà ở của nghệ sĩ, công trình thử nghiệm và khoảng trống giữa chúng cùng tạo nên một khu văn hóa được quy hoạch có chủ ý.

Các công trình riêng lẻ rất khác nhau nhưng vẫn phải tuân theo những nguyên tắc chung về địa hình, mặt nước và tầm nhìn. Vì thế, đường phố uốn theo đất tự nhiên, nhà phần lớn giữ chiều cao thấp, còn mỗi kiến trúc sư giải bài toán theo một cách riêng. Có nơi là studio bê tông tối giản, nơi khác lại là bảo tàng vui nhộn, nhà sách, nhà ở hoặc quán cà phê đông khách.

Heyri không có một thiết chế trung tâm chi phối toàn bộ khu vực. Hoạt động văn hóa được phân tán giữa nhiều chủ thể độc lập, nên trải nghiệm tốt nhất cũng không đến từ việc cố xem hết mọi nơi.

Chọn vài điểm bên trong, rồi để quãng đi bộ nối chúng lại

Trước khi tới, nên chọn hai hoặc ba không gian chắc chắn mở cửa. Giờ hoạt động, ngày nghỉ và giá vé khác nhau giữa từng gallery, bảo tàng, studio hay cửa hàng, nên một danh sách dài thường khiến chuyến đi trở nên rời rạc.

Phần hấp dẫn nằm ở quãng đường giữa các điểm đã chọn. Dốc, sân trong, khối nhà nâng cao và khoảng hở giữa công trình cho thấy mỗi dự án thích nghi với cùng một nền đất bán nông thôn ra sao. Nếu đi chỉ để hoàn thành danh sách, rất dễ bỏ qua chính điều này.

Ngày thường thường yên hơn và nhiều cửa có thể đóng. Cuối tuần nhộn nhịp hơn, nhưng đổi lại là nhiều xe và gia đình hơn. Cả hai trạng thái đều chỉ phản ánh một phần của Heyri.

Một tuyến hợp lý có thể gồm một triển lãm hoặc bộ sưu tập chính, một vòng đi bộ tập trung vào kiến trúc và một khoảng thời gian để ghé vào một không gian ngoài kế hoạch. Quán cà phê và cửa hàng là một phần thực tế kinh tế của khu làng, còn studio và nhà ở nhắc rằng Heyri ban đầu được hình dung như một cộng đồng làm việc và sinh sống, không chỉ là điểm tham quan.

Từ nhu cầu tách khỏi Book City đến một cộng đồng văn hóa riêng

Heyri hình thành từ một vấn đề trong dự án Paju Book City gần đó. Các chức năng văn hóa và nhà ở không phù hợp với những quy định dành cho khu công nghiệp xuất bản, nên các nhà xuất bản cùng những người làm văn hóa bắt đầu tìm một khu đất riêng.

Ý tưởng ban đầu về một khu gắn với sách dần mở rộng thành cộng đồng dành cho nhà văn, nghệ sĩ, nhà làm phim, nhạc sĩ, kiến trúc sư và curator. Đại hội thành lập được tổ chức năm 1998; các quy tắc quy hoạch cho toàn khu và từng công trình được xây dựng trước khi hạ tầng bắt đầu triển khai năm 2001.

Các dự án riêng lẻ được xây từ năm 2002. Đến cuối năm 2005, hơn một trăm công trình đã hoàn thành. Tên Heyri lấy từ "Heyri Sound", một làn điệu lao động nông nghiệp gắn với Paju, tạo mối nối giữa một khu định cư mới có chủ ý và ký ức văn hóa địa phương.

Lịch sử này giải thích vì sao Heyri có hình thức chắp vá nhưng không ngẫu nhiên. Khu làng không được xây xong trong một lần bởi một chủ đầu tư duy nhất; đây là một khung quy hoạch chung được lấp đầy dần bởi nhiều chủ sở hữu, kiến trúc sư và chương trình khác nhau.

Du lịch về sau khiến các công trình dễ chụp ảnh và không gian thương mại nổi bật hơn. Tuy vậy, ý tưởng ban đầu vẫn có thể đọc được khi đi từ một gallery công cộng sang studio riêng rồi qua một khoảng cảnh quan mà không cần đi qua bất kỳ cổng trung tâm nào.

Trước khi đi

Hãy kiểm tra danh mục chính thức của Heyri và giờ mở cửa của từng địa điểm vào đúng ngày đi. Nhiều nơi nghỉ thứ Hai, nhưng không phải tất cả; việc cả khu làng mở không có nghĩa mọi không gian bên trong đều mở.

Giày đi bộ thoải mái hữu ích vì các điểm nằm rải trên những con đường có độ dốc. Đừng cố gom quá nhiều địa chỉ trong một ngày. Hiểu vài công trình và thiết chế kỹ thường đáng giá hơn việc chỉ đi qua tất cả biển tên trên bản đồ.