Làng Văn hóa Cá voi Jangsaengpo

Một khu phố từng sống nhờ nghề săn cá voi

Ngôi trường, các cửa hàng và những con phố gia đình được dựng lại ở Jangsaengpo đều dẫn về cùng một ngành nghề. Cuối thập niên 1970, săn cá voi thương mại nuôi sống một cảng có khoảng 10.000 dân và hơn 20 tàu săn cá voi. Khi ngành này dừng lại năm 1986, khu phố cũng mất đi trụ cột kinh tế.

Ngày nay, Khu Văn hóa Cá voi rộng hơn đặt ký ức ấy cạnh một cách nhìn khác về cá voi. Bảo tàng lưu giữ tàu săn cá voi, dụng cụ và các di vật khác, đồng thời giới thiệu sinh học cá voi, sinh thái biển và các chương trình giáo dục. Bản sắc hiện tại của Jangsaengpo vì thế bao gồm cả đời sống con người từng hình thành quanh nghề săn cá voi lẫn văn hóa bảo tồn xuất hiện sau đó.

Những con phố được tái hiện

Bản thân ngôi làng là phần tái dựng Jangsaengpo của thập niên 1960-1970, không phải khu phố nguyên gốc được bảo tồn nguyên trạng. Biển hiệu theo phong cách thời kỳ đó, trường học, quán cà phê, cửa hàng văn phòng phẩm, hiệu ảnh và những cơ sở nhỏ khác tái hiện đời sống gia đình và buôn bán từng bao quanh đội tàu. Quy mô nhỏ của khu phố giúp người xem cảm nhận nền kinh tế cảng qua sinh hoạt thường ngày thay vì như một ngành công nghiệp trừu tượng.

Không khí hoài cổ có phần vui nhộn, nhất là ở khu mặc trang phục và chụp ảnh, nhưng câu chuyện phía sau nặng nề hơn. Những cửa hàng ấy tồn tại vì nghề săn cá voi tạo ra tiền công, hoạt động chế biến, nhà hàng và thu nhập cho các gia đình. Giữ mối liên hệ đó trong đầu sẽ khiến những con phố dựng lại có chiều sâu hơn vẻ ngoài hoài niệm.

Bảo tàng Cá voi gần đó bổ sung nửa còn lại của câu chuyện. Bộ sưu tập lưu giữ hiện vật từ thời săn cá voi, trong khi triển lãm và chương trình giáo dục cũng nói về cá voi như những động vật biển. Đi cả làng và bảo tàng cho thấy Jangsaengpo đã chuyển một bản sắc công nghiệp thành di sản sau khi ngành nghề ấy biến mất.

Từ cảng săn cá voi đến khu di sản

Lịch sử săn cá voi thương mại của Jangsaengpo có từ năm 1899, khi một căn cứ săn cá voi của Nga được lập tại cảng. Về sau, các đơn vị Nhật Bản biến khu vực thành một trung tâm săn cá voi lớn trong thời kỳ thuộc địa. Thủy thủ Hàn Quốc thường làm ở các vị trí cấp thấp hơn nhưng cũng học được kỹ năng nghề.

Sau giải phóng, ngành này lại mở rộng. Tàu săn cá voi bằng thép tăng phạm vi hoạt động và khả năng đánh bắt trong thập niên 1970. Công việc ngoài biển kéo theo chế biến, nhà hàng, các cơ sở cung ứng và thu nhập hộ gia đình trên bờ. Đến cuối thập niên, săn cá voi đã trở thành ngành kinh tế chi phối Jangsaengpo.

Bước ngoặt bắt đầu từ một quyết định quản lý quốc tế. Năm 1982, Ủy ban Cá voi Quốc tế bỏ phiếu tạm dừng săn cá voi thương mại từ mùa 1985/86. Theo IWC, những yếu tố dẫn đến quyết định này có cả sự bất định khoa học về mức đánh bắt an toàn và khác biệt trong quan điểm về việc có chấp nhận săn cá voi hay không. Hàn Quốc dừng săn cá voi thương mại năm 1986, và kinh tế địa phương Jangsaengpo co lại mạnh.

Giai đoạn tiếp theo của khu vực được xây dựng từ những gì ngành cũ để lại. Ulsan lập Bảo tàng Cá voi để thu thập và bảo tồn các di vật săn cá voi đang dần biến mất, chỉ định khu vực rộng hơn thành Khu Đặc biệt Văn hóa Cá voi năm 2008 và mở Làng Văn hóa Cá voi năm 2015. Ngày nay, ký ức kinh tế, hoài niệm, giáo dục biển và du lịch cùng hiện diện tại nơi từng xoay quanh một đội tàu săn cá voi đang hoạt động.

Trước khi đi

Nên quyết định trước chỉ xem khu làng tái hiện hay dành thời gian cho cả Jangsaengpo. Làng có vé và giờ mở cửa riêng; Bảo tàng Cá voi, các cơ sở trải nghiệm và những điểm khác bán vé riêng.

Muốn hiểu đầy đủ hơn về lịch sử, nên kết hợp làng với bảo tàng. Khu làng tập trung vào con người và đường phố của nền kinh tế săn cá voi, còn bảo tàng lưu giữ nhiều hiện vật hơn và bổ sung góc nhìn giáo dục biển hiện nay.