Tông miếu Jongmyo
Tông miếu tổ tiên hoàng gia của triều Joseon, nơi kiến trúc dài và thấp vẫn gắn trực tiếp với nghi lễ, âm nhạc và vũ đạo dành cho các vị vua và vương hậu.
Lịch sử Joseon, văn hóa nghi lễ Nho giáo, kiến trúc gỗ tiết chế, di sản UNESCO và những người quan tâm mối quan hệ còn sống giữa công trình, âm nhạc, vũ đạo và nghi lễ.
Một quần thể tông miếu rộng 19,4 ha giữa cây rừng, xoay quanh Jeongjeon và Yeongnyeongjeon, với sân đá rộng, lối nghi lễ riêng và các công trình nhỏ dành cho chuẩn bị, lễ vật và người tham gia nghi thức.
Jongmyo là một trong những nơi ở Seoul cho thấy rõ nhất kiến trúc được tạo ra để phục vụ một hành động cụ thể. Jeongjeon kéo dài theo số lượng tổ tiên hoàng gia được thờ, còn sân đá, phòng chuẩn bị và các lối nghi lễ vẫn giữ quan hệ trực tiếp với một truyền thống đã tồn tại qua nhiều thế kỷ.
Một quần thể được tổ chức quanh nghi lễ
Jeongjeon trải dài phía sau một sân đá rộng lớn, với mái tối màu chạy trên hàng dài các gian sơn đỏ.
Điện thờ được mở rộng khi số lượng tổ tiên hoàng gia của triều Joseon tăng lên. Vì vậy, tỷ lệ ngang đặc biệt của công trình không chỉ là lựa chọn thẩm mỹ mà còn phản ánh trực tiếp nhu cầu của nghi lễ thờ tổ tiên.
Những công trình khác trong Jongmyo cũng phục vụ cùng hệ thống ấy.
Jaegung có các phòng để nhà vua và người tham gia chuẩn bị trước nghi lễ. Hyangdaecheong là nơi cất giữ đồ dùng nghi lễ. Các lối đá nâng cao phân biệt đường đi dành cho thần linh, nhà vua và những người tham dự khác.
Cây rừng bao quanh những khoảng sân cố ý để trống, khiến mái dài và các sân nghi lễ luôn là phần nổi bật nhất trong tầm nhìn.
Đến Jongmyo là đi qua một cảnh quan nghi lễ
Sân đá rộng trước Jeongjeon gần như không có trang trí thừa. Sự trống trải ấy dồn sự chú ý vào điện thờ kéo dài và vào cách người tham gia nghi lễ từng di chuyển trong không gian.
Hình thức tham quan ảnh hưởng khá nhiều tới trải nghiệm.
Vào những ngày có tour hướng dẫn, khách đi theo trình tự cố định và nghe giải thích về từng khu vực. Trong các khoảng thời gian mở cửa tự do, cùng những sân và lối rừng ấy có thể được khám phá độc lập hơn.
Dù đi theo hình thức nào, không nên bước lên lối trung tâm được dành cho thần linh, vì lối này vẫn giữ ý nghĩa nghi lễ.
Từ năm 1395 tới một nghi lễ vẫn còn được thực hành
Vua Taejo lập Jongmyo năm 1395, không lâu sau khi chọn Seoul làm kinh đô của Joseon.
Vị trí của Jongmyo tuân theo trật tự nghi lễ của kinh thành: tông miếu tổ tiên ở phía đông cung điện hoàng gia, còn Sajikdan, đàn dành cho thần đất và ngũ cốc, ở phía tây.
Jongmyo lưu giữ bài vị của các vua và vương hậu đã qua đời, đồng thời tạo cho vị vua đương triều một nơi chính thức để thực hiện nghi lễ tổ tiên gắn với tính chính danh của vương triều và phúc lợi của quốc gia.
Các công trình ban đầu bị phá hủy trong các cuộc xâm lược của Nhật Bản vào thập niên 1590.
Việc xây dựng lại bắt đầu sau khi triều đình trở về Seoul, và tông miếu được hoàn thành lại vào đầu thế kỷ 17. Jeongjeon tiếp tục được mở rộng khi nhiều thế hệ tổ tiên hoàng gia được đưa vào thờ, tạo nên chiều dài khác thường của công trình ngày nay.
Nghi lễ hoàng gia Jongmyo Jerye kết hợp lễ vật, nhạc cung đình và vũ đạo được quy định chặt chẽ.
Nghi lễ đầy đủ là một sự kiện đặc biệt tổ chức hằng năm, theo truyền thống vào Chủ nhật đầu tiên của tháng 5. Chuyến tham quan thông thường hằng ngày không bao gồm phần trình diễn này.
Truyền thống vẫn tồn tại sau khi chế độ quân chủ kết thúc nhờ quá trình bảo tồn và khôi phục, rồi được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể.
Việc nghi lễ tiếp tục được thực hiện khiến Jongmyo vẫn gắn với đúng hệ thống nghi lễ mà các công trình ở đây được xây để phục vụ.
Trước khi đi
Nên chọn ngày dựa trên cách muốn trải nghiệm Jongmyo.
Thứ Hai, Tư, Năm và Sáu áp dụng các lượt tham quan có hướng dẫn kéo dài khoảng một giờ; các lượt tiếng Anh được niêm yết lúc 10:00, 12:00, 14:00 và 16:00. Thứ Bảy, Chủ nhật, ngày lễ và Ngày Văn hóa áp dụng hình thức tham quan tự do.
Trong những ngày mở cửa tự do, giờ hoạt động thay đổi theo mùa: 09:00-18:00 vào tháng 2-5 và 9-10; 09:00-18:30 vào tháng 6-8; 09:00-17:30 vào tháng 11-1. Nhận khách cuối trước giờ đóng cửa một giờ và đóng cửa định kỳ vào thứ Ba.
Vé người lớn là 1.000 won. Nhóm tuổi người lớn chính thức là 25-64 với khách Hàn Quốc và 19-64 với khách nước ngoài.
Khi đi trong quần thể, nên sử dụng các lối đi thông thường quanh đường nghi lễ và xem sân đá lớn như một không gian chức năng của nghi lễ, không phải một quảng trường trống.
- Giờ mở cửa
- Trong các ngày tham quan tự do, Jongmyo mở 09:00-18:00 vào tháng 2-5 và 9-10, 09:00-18:30 vào tháng 6-8, và 09:00-17:30 vào tháng 11-1. Nhận khách cuối trước giờ đóng cửa một giờ. Thứ Ba đóng cửa định kỳ.
- Vé
- Vé người lớn là 1.000 won. Nhóm tuổi người lớn chính thức là 25-64 với khách Hàn Quốc và 19-64 với khách nước ngoài.
- Cách tham quan
- Thứ Hai, Tư, Năm và Sáu áp dụng các lượt tham quan có hướng dẫn kéo dài khoảng một giờ; các lượt tiếng Anh được niêm yết lúc 10:00, 12:00, 14:00 và 16:00. Thứ Bảy, Chủ nhật, ngày lễ và Ngày Văn hóa áp dụng hình thức tham quan tự do.
